[ παράκοσμος_ ]

Συνέχεια από προηγούμενη ανάρτηση Ωστόσο, δεν «ανακαλύπτουμε» σε τούτη την εργασία «τον τροχό» η συζήτηση για την ανθρώπινη επιθυμία είναι τόσο παλιά όσο οι θρησκείες και η ανθρώπινη κοινωνικότητα. Η επιθυμία, συνδεόμενη τόσο με το μεγαλειώδες όσο και το ποταπό, με το εξαιρετικό όσο και το απολύτως κοινότοπο και αναμενόμενο, υπήρξε διαχρονικά το υπόστρωμα των παθών, ο αντίπαλος του λόγου, η αιτία των «θανάσιμων αμαρτημάτων», ο σκοτεινός εκείνος παράγοντας στην πίσω πλευρά, στο ονειρικό παρασκήνιο των ανθρώπινων πράξεων.  ΠΡΟΛΕΓΌΜΕΝΑ : Μια αναδρομή στη φιλοσοφική διάσταση της επιθυμίας  Η επιθυμία, αδιαφανής και αμφίσημη ακόμα και για τον φορέα της –κυρίως γι’αυτόν-, καταδείχθηκε από την θρησκευτική ηθικολογία ως η αιτία της «πτώσης» του ανθρώπου σ’ ένα κατώτερο οντολογικό επίπεδο συμπαρασύροντας όλη την Δημιουργία και ανοίγοντας έτσι τις πύλες για να εισέλθουν, σ’ έναν κατά τ’άλλα τέλειο κόσμο, όλα τα δεινά : ο μόχθος, η έλλειψη, η αρνητικότητα, κάθε μορφή καταπίεσης κ...

  Ανάμεσα στους θεωρητικούς, τους πολιτικούς, τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, τους λεγόμενους «ανθρώπους της αγοράς» αλλά και τους απλούς πολίτες είναι κοινή παραδοχή ή έστω διάχυτη η αίσθηση, ότι ζούμε σε έναν κόσμο αυξανόμενης πολυπλοκότητας, ρευστότητας και απροσδιοριστίας. Η εντελώς πρόσφατη «πανδημία» έρχεται να προστεθεί σε ένα κατάλογο αναπάντεχων γεγονότων και πρωτόγνωρων καταστάσεων που διαρκώς πυκνώνει, κλονίζοντας ατομικές και συλλογικές βεβαιότητες. Είναι «πράγματα που συμβαίνουν» και λαμβάνουν χαρακτηριστικά παγκόσμιας κλίμακας και οριζόντιας διάχυσης, κι ίσως αποτελέσουν τον πυρήνα για μελλοντικές θεωρητικές επεξεργασίες.  Διάχυτη επίσης είναι η αίσθηση ότι τα θεωρητικά εργαλεία που παρείχαν οι μεγάλες θεωρητικές συλλήψεις των προηγούμενων αιώνων -όπως ο φιλελευθερισμός και η προοδεύουσα τεχνο-οικονομία, ο μαρξισμός και ο δομικός, ηθικο-πολιτικός μετασχηματισμός της κοινωνίας, η ψυχανάλυση και η αποκωδικοποίηση των συγκρούσεων που ριζώνουν στον ανθρώπινο ψυ...

Η αρχαία ελληνική σκέψη είναι στραμμένη σταθερά σε όλη την διάρκεια της αρχαιότητας (πρώιμη-κλασική-ύστερη) στο δίπολο «κόσμος – άνθρωπος»,  την δυναμική και τις σχέσεις του οποίου προσπαθεί να αποτυπώσει, μέσω του μυθολογικού ή και του φιλοσοφικού λόγου.  Σε κάθε περίπτωση,  ο αρχαίος άνθρωπος βρισκόταν απέναντι σε μια αντικειμενική πραγματικότητα την οποία προσπαθούσε να ξεδιαλύνει και για μεν τους Έλληνες αυτή η αντικειμενική πραγματικότητα εκφράζονταν ως η τάξη του Σύμπαντος και εν τέλει Κόσμος, ο οποίος υπήρχε, είχε μέτρο και όρια, αξία αφ’ εαυτού και νόημα να υπάρχει,  ενώ σε άλλες παραδόσεις, όπως π.χ. στην εβραϊκή  ως η θεϊκή αποκάλυψη και θεϊκό σχέδιο για την πορεία της Ιστορίας και την τάξη του κόσμου [1] .  Στην κατεύθυνση  της υπεράσπισης της αντικειμενικότητας του κόσμου, όπως την έβλεπε η αρχαία ελληνική παράδοση, ως Κόσμου, και της απορρέουσας απ’ αυτήν αξιολογικής και ηθικής τάξης η οποία πρέπει να αποτυπώνεται στην ιδιωτικ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ : Η λειτουργία του κακού Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καν ακούσει για προτάσεις αντιμετώπισης του κακού και θεωρούν ότι μια τέτοια συζήτηση δεν έχει θέση κι ούτε σχετίζεται με την ηθική ζωή τους. Σε σημαντικό βαθμό η σύγχρονη δυτική κουλτούρα στερείται μιας αντίληψης για το πώς εμφανίζεται και λειτουργεί το κακό στις ζωές και στην κοινωνία μας. Οπότε μια συζήτηση που να θέτει στο κέντρο της το κακό θεωρείται πρακτικά άχρηστη. Η αντίληψη αυτή απηχεί τη νιτσεική πρόκληση για την "πέραν του καλού και του κακού" αποκατάσταση της ανθρώπινης φύσης. Μια γλώσσα για το κακό θεωρείται ύποπτη ως ηθικιστική και ότι υπονοεί  πρόθεση καταδίκης και δικαστικού ελέγχου από αυτούς που την χρησιμοποιούν.  Οι επιφυλάξεις αυτές πρέπει να ληφθούν υπόψη και να κατανοηθεί ο αποκαλυπτικός χαρακτήρας τους, εάν θέλουμε να συνεχίσουμε να κάνουμε χρήση μιας γλώσσας για το κακό. Κυρίως χρειάζεται να ειδωθούν ως αντανάκλαση μιας ελλιπούς κατανόησης για την φύση του ανθρώπιν...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡ ΟΣ ΠΡΩΤΟ: Θεοδικία και δυσαρέσκεια Σύμφωνα με όσα είδαμε έως τώρα, η κριτική των θεοδικιών ανέδειξε ότι  κοινός τόπος τους  είναι η τάση της αφαίρεσης από το πρωτογενές κακό, προκειμένου να δοθούν διάφορες ερμηνευτικές απαντήσεις για την φύση του κακού, τα τραγικά συμβάντα και τις δυστυχίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι. Οι κριτικοί των θεοδικιών και γενικότερα του μοντερνισμού, επιμένουν ότι το πρόβλημα όμως με το κακό δεν βρίσκεται στην δυσκολία της ερμηνείας του, αλλά στην αντιμετώπιση του ίδιου του κακού. Επομένως, χρειάζεται να αλλάξουμε εστίαση κι από την αφαιρετική διανοητική συζήτηση περί του κακού, να εστιάσουμε στην διαρκή και σταθερή ανάμειξή του με την καθημερινή ζωή των πραγματικών ανθρώπων.  Οι κριτικοί των θεοδικιών προτρέπουν  τους φιλοσόφους της θρησκείας και τους θεολόγους, να αφήσουν πίσω τους κάθε σκέψη που διαπνέεται από το πνεύμα της θεοδικίας, είτε αυτή επικαλείται την μυστηριώδη θεία βούληση είτε την θεία δικαιοσύνη, κα...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡ ΟΣ ΠΡΩΤΟ: Θεοδικία και δυσαρέσκεια Στον αντίποδα της "γκότθικ" απεικονιστικής διάθεσης, η νεωτερικότητα θεματοποιεί το πρόβλημα του κακού  στο τυπικό επίπεδο της θεωρίας.  Είναι οι γνωστές θεοδικίες. Θεοδικία είναι η θεωρητική διερεύνηση του προβλήματος, πώς μπορεί να υπάρχει το κακό σ'ένα κόσμο που κυβερνάται από τον πανάγιο και πανάγαθο Θεό; Η έννοια της θεοδικίας όμως δεν αφορά μόνο στα θρησκευτικά πλαίσια' υπάρχουν κι άλλες θέωρητικές θέσεις που εκ πρωτης όψεως δεν είναι θεϊστικές, όπως ο Μαρξισμός, στον πυρήνα των οποίων βρίσκουμε την ίδια διερώτηση. Το κλειδί για να εντοπίσουμε την συγκαλυμμένη θεοδικία,  είναι η προσπάθεια να υποστηριχθεί ότι το προτεινόμενο απ'αυτες τις θέσεις ηθικό πλαίσιο είναι τόσο ισχυρό που η ενδεχόμενη ύπαρξη του κακού δεν μπορεί να το διαταράξει.   Τέτοιες θέσεις μπορεί σχηματικά να διαφέρουν μεταξύ τους, μοιράζονται ωστόσο την ίδια υπόθεση: εγγυώνται τις ηθικές μας απαιτήσεις,  καλλιεργώντας την πίστη ...