ἥλιος κυκλοδίωκτος, ὡς ἀράχνη, μ᾿ ἐδίπλωνε καὶ μὲ φῶς καὶ μὲ θάνατον ἀκαταπαύστως.
(Ωδή τρίτη, Εις Θάνατον, ...Ανδρέας Κάλβος)

Δευτέρα, 13 Αυγούστου 2018

_αργά τον Αύγουστο



Aύγουστος
αργά
το βράδυ μπορεί στις δύο μπορεί κι
αργότερα
γυρνάω τον ανεμιστήρα στο ένα
ενώ όλη μέρα λειτουργούσε στο τρία
τον γυρίζω προς το κρεβάτι μου
και ξαπλώνω
γυρνάω στο άλλο πλευρό να μην βλέπω
κλείνω τα μάτια
και κείνος
αργά
περιστρέφεται πάνω στο ένα άσπρο του πόδι,
σταθερά διαγράφοντας το ημικύκλιό του
το αεράκι του νυχτερινό ελαφρύ με χαϊδεύει στα μαλλιά και στο σώμα
γυρνάω
ξαπλώνω στην άμμο
κι ακούω τον  φλοίσβο της θάλασσας
τον έναστρο ουρανό που μας σκέπαζε
αργά πολύ πια
αργά και θλιβερά
τον Αύγουστο
αποκοιμιέμαι.


Σάββατο, 11 Αυγούστου 2018

_στο δια ταύτα

Μπορεί κάποια στιγμή να συμφωνήσουμε στις αιτίες...λογικοί άνθρωπο είμαστε! Λίγο από δω, λίγο από εκεί, πάνω κάτω, με μικρές ή μεγαλύτερες αποκλίσεις... μπορεί και να συμφωνήσουμε.
Το πρόβλημα, τότε, μετατίθεται αλλού, δηλ. στο δια ταύτα...
Εκεί στο δια ταύτα αρχίζουν τα εμπόδια και γίνονται ανυπέρβλητα.
Διότι ο καθένας στη θέση του δια ταύτα, βάζει κάτι άλλο εκτός από τον εαυτό του.
Κάποιοι βάζουν π.χ. μια κρίσιμη ποσότητα ανθρώπων που αποκτούν την ίδια αντίληψη για τα πράγματα και πορεύονται με βάση αυτή, ας πούμε, μια ταξική αντίληψη ή μια ελευθεριακή ... κάποιοι άλλοι βάζουν την κυβερνητική αποτελεσματικότητα, κάποιοι άλλοι μια παραδεδομένη ισχύουσα κατάσταση, ας πούμε τον φυσικό ανταγωνισμό κ.ο.κ.
Το δια ταύτα, τότε, γίνεται το λαγούμι που μέσα του κρυβόμαστε τρεχάτοι.
Ακριβώς στο τέλος κάθε συμφωνίας και στην αρχή κάθε δια ταύτα ανοίγεται ένα λαγούμι, γεμάτος είναι ο κόσμος από τέτοια....

Στα θεμέλια της Ιστορίας ανοίγονται τα λαγούμια...
Εκεί κρυβόμαστε από την Τρέλα... από τον κίνδυνο να εκτεθούμε στην απερισκεψία της γυμνής μας επιλογής, που δεν περιμένει καμιά κρίσιμη μάζα για να νιώσει κάποια ποσοστιαία ασφάλεια, που εκδηλώνεται κατά μόνας και για τούτο φέρει όλο το βάρος της πραγματικής μοναξιάς του Κήπου, που δεν ξέρει από παρηγόριες και προοπτικές, που είναι ορθολογική χωρίς να μετράει αποτελέσματα, παρά μόνο της αρέσει εκδηλώνεται ως το δια ταύτα μιας ζωής, βασικά ασήμαντης και βασικά ανθρώπινης.





Τρίτη, 31 Ιουλίου 2018

_μια τελική σημείωση για το Μάτι ή πώς έμαθα ορθογραφία



Πολλοί αναρωτιούνται ήδη εάν και τι θα μείνει από την τραγωδία των τελευταίων ημερών στην Αττική, εννοώντας ότι σύντομα τα φώτα της δημοσιότητας θα στραφούν αλλού και σιγά σιγά το γεγονός -παρότι μας συντάραξε- θα ξεχαστεί, όπως έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν και μάλιστα, όπως συμβαίνει ειδικά στη χώρα μας,  χωρίς να αφήσει πίσω του κάτι που θα μας έκανε πιο οργανωμένους και πιο αποτελεσματικούς σε πολιτειακό επίπεδο.
Πράγματι ισχύει αυτή η πεποίθηση και μάλιστα δεν αφορά μόνο στη χώρα μας αλλά και στη παγκόσμια ιστορία δεν είναι λίγες οι φορές που η ανθρωπότητα δεν στάθηκε ικανή να γίνει σοφότερη από φοβερές καταστροφές και γεγονότα ασύλληπτης φρίκης.
Γιατί όμως να συμβαίνει αυτό; Τι υπάρχει να μάθουμε από τέτοια γεγονότα και δεν καταφέρνουμε να μάθουμε; Να ένα ερώτημα που θα άξιζε να αναρωτηθούμε.

Ίσως μπορέσουμε να βρούμε μια απάντηση αν ρίξουμε μια ματιά στην εκ των υστέρων δημόσια συζήτηση που ξεδιπλώνεται στο απόηχο των γεγονότων. Στόχος των συζητήσεων που γίνονται καθημερινά -είτε επίσημα μεταξύ των διαφόρων πολιτειακών παραγόντων είτε και ανεπίσημα ανάμεσα στους πολίτες- είναι η ανίχνευση και ο εντοπισμός των αντικειμενικών εκείνων παραγόντων που θα μπορούσαν να αποτελούν ο καθένας από μόνος του ή σε συνδυασμό μεταξύ τους, τις αιτίες για την καταστροφική πυρκαγιά όπως εξελίχθηκε. 
Ασφαλώς οι αντικειμενικοί αυτοί παράγοντες υπάρχουν και θα μπορούσε κανείς να απαριθμήσει πάρα πολλούς, δίνοντας έμφαση σε αυτόν ή αυτούς τους παράγοντες που θέλει να τονίσει. Αντικειμενικοί παράγοντες είναι π.χ. ο ισχυρός άνεμος, ο ελάχιστος διαθέσιμος χρόνος, κάποιος εμπρηστής που έδρασε βάσει σχεδίου ή και από διαταραγμένο ψυχισμό, ο κακός συντονισμός των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας, η ολιγωρία κάποιων μηχανισμών, η κακή πολεοδόμηση, η αυθαιρεσία, η κυβερνητική ανεπάρκεια, ακόμα και η κλιματική αλλαγή κ.ο.κ. Όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό απαντούν στο πώς έγινε το γεγονός, πώς δηλαδή η φωτιά εξαπλώθηκε, πώς μπλόκαραν οι δρόμοι, πώς λειτούργησαν οι υπεύθυνοι κ.ο.κ. Η αναζήτηση του πώς λειτουργεί κάτι, πώς εκδιπλώνεται στον χρόνο και στον τόπο είναι μια κατά βάση "επιστημονική" αναζήτηση και γι' αυτό θα δείτε πολλούς ειδικούς διαφόρων ειδικοτήτων (των πολιτικών συμπεριλαμβανομένων) να καλούνται στα κανάλια και να προσεγγίζουν ο καθένας από την μεριά του αυτό το πώς.

Στην καλύτερη περίπτωση η δημόσια συζήτηση, που για διάφορους λόγους (μικροπολιτικής σκοπιμότητας, υπεκφυγής ευθυνών κλπ.) αρχίζει και τελειώνει στον εντοπισμό των αντικειμενικών παραγόντων, λειτουργεί με τον δικανικό τρόπο της αναζήτησης και εύρεσης της ορθότητας και της παρατυπίας,  ίσως να οδηγήσει στην λήψη κάποιων μέτρων εκ μέρους της πολιτείας, που θα απαντούν στα πώς που διατυπώθηκαν, θα έχουν ίδιο με αυτά χαρακτήρα και ως σκοπό την βελτίωση των διαφόρων πώς, τα οποία δεν είχαν προσεχθεί όσο θα έπρεπε ή δεν είχαν ληφθεί καν υπόψη. Παράλληλα όμως είναι ενδεικτική και του τρόπου με τον οποίο το γεγονός αυτό πρόκειται να καταγραφεί στην ατομική και συλλογική μας συνείδηση. Το γεγονός καταγράφεται μέσα από τα αντικειμενικά του χαρακτηριστικά και ως έτσι καταγραμμένο απαιτεί την συμμόρφωση όλων των έλλογων πρακτόρων (agents) π.χ. να τηρήσουμε τους νέους πολεοδομικούς κανονισμούς, να υπάρχει καλύτερη σήμανση και οδοί διαφυγής, να υπάρχει και να λειτουργεί σχέδιο εκκένωσης κ.ο.κ. 

Το ερώτημα είναι εάν αυτή η καταγραφή εξαντλεί την αληθινή όψη της πραγματικότητας και αν τελικά το γεγονός, ειδωμένο μέσα από τα αλλεπάλληλα πώς, καταφέρνει να μας μάθει πραγματικά κάτι γι' αυτήν.  
Σκοπός αυτού του σημειώματος δεν είναι να αρνηθεί την ύπαρξη αντικειμενικών παραγόντων, όταν όμως ένα γεγονός,  όπως αυτό εκδηλώθηκε στο σύνολό του, φτάνει να προσεγγίζεται μόνο μέσω αυτών των παραγόντων οι οποίοι θεωρούνται αντικειμενικές αιτίες που το προκάλεσαν, αυτό σημαίνει ότι το γεγονός εξαντλείται σε ένα υπερ-ατομικό αντικειμενικό επίπεδο, το οποίο σύντομα και όσο περνάει ο χρόνος θα γίνεται όλο και πιο μακρινό, κάτι που όλο και περισσότερο δεν θα μας αφορά στο εδώ και στο τώρα.  
Αυτό που χάνεται από την δημόσια συζήτηση είναι το γιατί των γεγονότων. Λέγοντας γιατί, εδώ εννοούμε το νόημα των γεγονότων της πραγματικότητας,   δηλαδή τον χαρακτήρα που λαμβάνει η εξατομίκευση της πραγματικότητας σε επίπεδο ατομικού και συλλογικού νοήματος της καθημερινής χρονικής ύπαρξης, εκείνων των όντων που έχουν την δυνατότητα όχι μόνο να συμμορφώνονται στην πραγματικότητα  αλλά και να την δημιουργούν. 

Η συζήτηση περί του γιατί, σκιαγραφεί ένα πολύ ευρύτερο ορίζοντα νοηματοδοτήσεων της πράξης στον οποίο, η αλήθεια είναι ότι, τα πράγματα δεν είναι είναι τόσο σαφή και καθορισμένα, καθώς ο καθένας μπορεί να νοηματοδοτεί αλλιώς την πράξη του, την στάση του, την ύπαρξή του, να δίνει άλλους λόγους στο  γιατί κάνει ό,τι κάνει. Έτσι η συζήτηση περί του γιατί αποτελεί το σκοτεινό προσωπικό βασίλειο, για το οποίο συνήθως εμείς οι ίδιοι δεν θέλουμε να  ξέρουμε τίποτα, κι όμως αυτό, εν αγνοία μας,  υπάρχει. 

Θα σας πω μια προσωπική εμπειρία, που δεν έχει καμία σχέση με τις φωτιές βέβαια, αλλά είναι μια παραδειγματική περίπτωση της διαφοράς μεταξύ του πώς και του γιατί, και του τρόπου που αυτά τα δύο μαζί συνιστούν πραγματική και ολοκληρωμένη γνώση της πραγματικότητας. 
Την σχολική μου ζωή μπορώ να την χωρίσω σε δύο διακριτές περιόδους. Στην πρώτη που διήρκεσε όλα τα έξι χρόνια της δημοτικής μου εκπαίδευσης και όπου δεν μπορούσα να μάθω με τίποτα ορθογραφία των λέξεων και τα έξι της γυμνασιακής μου εκπαίδευσης όπου έμαθα τελικά ορθογραφία. Η διαφορά βρισκόταν στο ότι στην πρώτη περίοδο προσπαθούσα αλλά δεν κατάφερνα να συμμορφώσω το μυαλό μου στην εικονιστική αποτύπωση των λέξεων και να θυμάμαι πώς γράφεται η κάθε μια με τον αντικειμενικό τρόπο της φωτογραφικής ακρίβειας.  Ήταν τόση η δυσανεξία μου σ' αυτό ώστε οι δάσκαλοι εκείνης της εποχής με θεώρησαν διανοητικά ανεπαρκές παιδί. Αυτό άλλαξε όταν  μια φωτισμένη καθηγήτρια στις πρώτες τάξεις του γυμνασίου, μου έδειξε το γιατί οι λέξεις γράφονται έτσι όπως γράφονται στην ελληνική γλώσσα, γιατί οι λέξεις έχουν μια ιστορία μέσα στο χρόνο, γιατί οι λέξεις δεν είναι μόνο συμμόρφωση σε κανόνες αλλά συμμετέχουν στην παραγωγή του νοήματος ενός κειμένου, και είναι αυτές που είναι, σε αυτήν την παράγραφο, με αυτή τη διάταξη κ.ο.κ. Τώρα, ναι... όλο αυτό με τις λέξεις έβγαζε κάποιο νόημα και η σχέση με τις λέξεις ήταν κάτι ζωντανό, κάτι που πρωτίστως αφορούσε εμένα και όχι κάποια γραμματική ορθότητα. Ορθογραφία τελικά έμαθα αντιγράφοντας το έργο  Αδερφοφάδες του Ν. Καζαντζάκη και συζητώντας γι' αυτό. 

Εάν το πώς της αντικειμενικής πραγματικότητας δεν συναντήσει το γιατί του εξατομικευμένου νοήματος, καμία γνώση δεν θα έχουμε αποκομίσει από την πραγματικότητα αυτή, την οποία χαρακτηρίσαμε με τόσο έντονα και φορτισμένα επίθετα.. Αν και πληροφορηθήκαμε τα πάντα γι' αυτήν και τα γεγονότα που την συνιστούν,  στην ουσία τίποτα δεν θα έχουμε κατορθώσει να μάθουμε απ' αυτήν και  τίποτα δεν θα εμποδίσει την επανάληψη του κακού, το οποίο μπορεί να μην εκδηλωθεί ποτέ με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο τόπο, αλλά θα παραμένει πάντα μια ανοιχτή εκδοχή, έτοιμη να εκδηλωθεί με διάφορους και ποικίλους τρόπους στην καθημερινή μας ύπαρξη.

Το ερώτημα του γιατί συμβαίνει κάτι, γιατί κάνω ό,τι κάνω είναι ένα γνήσιο ανοιχτό ερώτημα που απευθύνεται στον καθένα και συντελεί στην ωρίμανση. Μια κοινότητα ώριμων έλλογων ανθρώπων αναζητά το γιατί, διότι μόνο αυτή η αναζήτηση μπορεί να ανταποκριθεί στην πρόκληση  της ανοιχτότητας  και της ευπάθειας του ανθρώπινου πράττειν. Η προσπάθεια όμως που καταβάλλεται πανταχόθεν είναι αυτός ο λαός να μην ωριμάσει ποτέ, αλλά να βαυκαλίζεται μπλεγμένος στις δάφνες του παρελθόντος και στις κολακείες του παρόντος....
Εάν συναντήσετε κάποιον, ο οποίος μετά την φωτιά στο Μάτι της Αττικής, χωρίς να είναι απαραίτητα κάτοικος της περιοχής,  είναι έτοιμος να ζημιώσει έστω και λίγο ο ίδιος τον εαυτό του, να παραιτηθεί από το στενό ατομικό του συμφέρον, από την διεκδίκηση του χρυσόμαλλου δέρατος που λέγεται "κόσμος" και "ευζωία",  π.χ. ένας καταστηματάρχης ο οποίος δεν κλείνει με τραπεζοκαθίσματα τον δρόμο, ένας κάτοικος που δέχεται ο κάδος των απορριμμάτων να βρίσκεται έξω από το δικό του παράθυρο και δεν τον σπρώχνει στο παράθυρο του γείτονα, ένας οδηγός που παραχωρεί την προτεραιότητα σε μια γάτα στο δρόμο, ένας κυβερνητικός αξιωματούχος ή άλλος πολιτειακός παράγοντας που παραιτείται χωρίς προφανή λόγο ή χωρίς να του το ζητήσει κανείς κ.ο.κ., αυτός να ξέρετε ότι δεν αρκέστηκε στις απαντήσεις των διαφόρων πώς των ειδημόνων, αλλά έδωσε την δική του απάντηση στο γιατί του νοήματος, γιατί να είναι έτσι και όχι κάπως αλλιώς τα πράγματα. 

Αυτοί όμως είναι, κάθε φορά και σε κάθε εποχή, ελάχιστοι.... και επιπλέον δεν τους καλεί κανείς να μιλήσουν (όχι ότι θα πήγαιναν!) καθότι η στάση τους αυτή  δεν είναι μόνο μια προσωπική στάση απέναντι στη ζωή χωρίς κανένα μαζικό ενδιαφέρον αλλά και ένας κίνδυνος για τον πολιτισμό μας.... 





Δευτέρα, 30 Ιουλίου 2018

_Ἄγνοια τῆς φύσης λόγῳ τῆς ἄγνοιας τοῦ ἑαυτοῦ μας

Φίλιπος Σέρραρντ
Εναι πανθομολογούμενο πλέον τὸ γεγονόςς τι ὁ κόσμος μας διέρχεται μία κρίση τρομακτικν διαστάσεων. Συνήθως καλομε τν ν λόγῳ κρίση οκολογική, καὶ δίκαια, φοῦ οἱ ἐπιπτώσεις της κδηλώνονται κυρίως στν οκολογικὴ σφαίρα. δῶ τὸ μήνυμα εναι πολύτως σαφές: ὁ τρόπος ζως μας σὲ ὅλες τς πτυχές του εναι πὸ τν ποψη τόσο τς νθρώπινης ζως σο καὶ τοῦ περιβάλλοντος, ατοκαταστροφικός, καὶ ἐὰν δν τν μεταβάλουμε ριζικά, ἡ καταστροφὴ το πλανήτη εναι ναπόφευκτη. Χωρς τὴ μεταστροφὴ ατὴ ἡ περιπέτεια τοῦ πολιτισμοῦ θὰ φτάσει στὸ τέλος της, καὶ μάρτυρες τς ξέλιξης ατς θὰ γίνουν πολλοί ἀπ' σους ζον σήμερα.
Δυστυχς δν δείχνουμε νὰ ἔχουμε κόμη συνειδητοποιήσει πόσο πιτακτικὴ εναι ἡ ἀνάγκη γιὰ μία τέτοια μεταστροφή, καὶ σὲ πεσμα λων τν σημείων ξακολουθομε νὰ βαδίζουμε περίσκεπτα στὸ μονοπάτι τς καταστροφς, πρόσωπα τυφλὰ σ' ναν φιάλτη πού, σν σὲ ἀρχαία τραγωδία, κτυλίσσεται πρς τὸ μοιραο τέλος. Σχεδιάζουμε νὰ ἐπεκτείνουμε τὴ στείρα καὶ ἀφύσικη ατοκρατορία μας, τν ατοκρατορία τς εδικς μεθοδολογίας, προχωρώντας κόμη πιὸ βαθιὰ στν ατοματοποιημένη, λεκτρονικὴ ἔρημο. Μηχανευόμαστε μεγαλύτερα καὶ καλύτερα τραπεζικὰ συστήματα, πεμβαίνουμε στς φυσικς ναπαραγωγικς διαδικασίες τν φυτν, τν ζώων καὶ τν νθρώπινων ντων, ξαντλομε τὴ γῆ καὶ τὰ γεννήματά της μὲ δραστικότατα χημικὰ καὶ μία πληθώρα δηλητήρια τὰ ὁποα μιὰ ὑγις κοινωνία δν θὰ ἐπέτρεπε νὰ κυκλοφορον ξω πὸ ἐργαστήρια ψίστης σφαλείας, πογυμνώνουμε τν κόσμο πὸ τὰ ἀπομεινάρια τν δασν του μὲ ταχύτητα πίστευτη καὶ ἀκατανόητη καὶ συμπεριφερόμαστε ν γένει μὲ τρόπο πού, κόμη κι ν συνειδητὰ τν εχαμε προγραμματίσει, δν θὰ μποροσε νὰ ἐπισπεύσει περισσότερο τν φανισμὸ τν δικό μας λλὰ καὶ τοῦ κόσμου ποὺ μς περιβάλλει. Μοιάζουμε αχμαλωτισμένοι στὰ δόκανα μις τερατώδους συλλογικς ψύχωσης, σν νὰ ἔχει κυριευτεῖ ὁ πολιτισμένος κόσμος πὸ μιὰ ἀκατανίκητη πιθυμία θανάτου.
Στν οκολογικὴ σφαίρα τὸ μήνυμα εναι, πως προανέφερα, ξεκάθαρο, σο κι ν πιμένουμε νὰ τὸ ἀγνοομε. Μολονότι, μως, οἱ ἐπιπτώσεις τς κρίσης ποὺ ἀντιμετωπίζουμε σήμερα εναι περισσότερο ασθητς σὲ ατὴ τὴ σφαίρα, ἡ κρίση καθ' αυτν δν εναι πρωτίστως οκολογική, δν φορ κατὰ πρτο λόγο τὸ περιβάλλον μας,λλὰ τν τρόπο σκέψης μας. Μεταχειριζόμαστε τν πλανήτη μας μὲ ἀπάνθρωπο, ρνησίθεο τρόπο, πειδὴ ἡ ὀπτική μας εναι πάνθρωπη καὶ ἀρνησίθεη. Βλέπουμε τὰ  πράγματα πὸ ατὸ τὸ πρίσμα πειδὴ ἔτσι οσιαστικὰ βλέπουμε τν αυτό μας.
Τοτο εναι τὸ πρτο πράγμα ποὺ πρέπει νὰ ἀποσαφηνίσουμε πλήρως πρν ποφασίσουμε νὰ εσέλθουμε σὲ μιὰ διαδικασία ναζήτησης διεξόδου πὸ τν κόλαση τς ατοεξόντωσης στν ποία καταδικάσαμε τν αυτό μας. Τὸ πς βλέπουμε τν κόσμο συναρτται πὸ τὸ πς βλέπουμε τν αυτό μας. Τὸ πρότυπό μας γιὰ τὸ σύμπαν – τὸ κοσμοείδωλο ἢ ἡ κοσμοεικόνα μας – βασίζεται στὸ πρότυπο, στν εκόνα ποὺ ἔχουμε γιὰ τν αυτό μας. ταν θεωρομε τν κόσμο, ἡ θεωρία μας δν εναι παρὰ ἀντανάκλαση τοῦ νοῦ μας, τς κατάστασης τς συνείδησής μας.Ὁ τρόπος μὲ τν ποο ντιλαμβανόμαστε να δέντρο, να βουνό, να πρόσωπο, να ζο ἢ ἕνα πουλὶ εναι ντανάκλαση τς δέας μας γιὰ τὸ ποιοί νομίζουμε τι εμαστε. ,τι βιώνουμε στὰ πράγματα ατὰ δν εναι τόσο ἡ πραγματικότητα ἢ ἡ φύση τν πραγμάτων ατν καθ' αυτά, σο ,τι μς πιτρέπουν νὰ βιώσουμε οἱ πνευματικές, ψυχολογικς καὶ φυσικς δυνατότητές μας. Ἡ ἱκανότητά μας νὰ ἀντιλαμβανόμαστε καὶ νὰ βιώνουμε διαμορφώνεται σύμφωνα μὲ τὸ πς χουμε πλάσει τὴ δική μας εκόνα καὶ ὁμοίωση.
Τοτο σημαίνει τι, γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσουμε ποτελεσματικὰ τν οκολογικὴ κρίση, φείλουμε νὰ ἀλλάξουμε τν κοσμοεικόνα μας, καὶ ατὸ σημαίνει μὲ τὴ σειρά του τι φείλουμε νὰ ἀλλάξουμε τν εκόνα γιὰ τν αυτό μας. Ἐὰν δν λλάξουμε τὰ κριτήρια μὲ τὰ ὁποα ξιολογομε τόσο τν αυτό μας σο καὶ τὸ στοιχεο πο συνιστᾶ τν ληθινὴ φύση τς παρξής μας, τότε μετάβλητος θὰ παραμείνει καὶ ὁ τρόπος μὲ τν ποο ντιμετωπίζουμε τν κόσμο ποὺ μς περιβάλλει. Καί, ν ατὸ δν συμβε, τότε ἡ θεωρία καὶ ἡ πρακτικὴ τς προστασίας τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, σο καλοπροαίρετες καὶ ἀναγκαες κι ν εναι, δν θὰ ἀγγίξουν τν καρδιὰ τοῦ προβλήματος. Στν καλύτερη περίπτωση θὰ συνιστον προσπάθεια ντιμετώπισης σων ν κατακλείδι εναι συμπτώματα, χι ατίες.
Δν χω τν παραμικρὴ πρόθεση νὰ ὑποβαθμίσω τέτοιες προσπάθειες, συχνὰ ἡρωικές, μοναχικς καὶ παράτολμες, παρὰ τς μεγάλες ντιξοότητες. νας πὸ τος φοβερος πειρασμος ποὺ ἐνσκήπτουν εναι ἡ σκέψη τι τὸ πρόβλημα χει τόσο μεγάλες διαστάσεις, στε ,τι κι ν πράξουμε σὲ ἀτομικὴ κλίμακα θὰ ἀποβεῖ πιθανς καρπο: πρέπει νὰ τὸ ἀφήνουμε στς ρχές, στς κυβερνήσεις, στος εδικούς.
Ἡ στάση ατὴ εναι μοιραία. κόμη καὶ μία πλὴ χειρονομία, σο παθητικὴ κι ν δείχνει, χει ξία, ν οσυνέπειές της μπορον νὰ εναι νυπολόγιστες. Ἡ σκέψη, ἐὰν δν συνοδεύεται πὸ τν ντίστοιχη πράξη, σύντομα γίνεται στείρα. μως καὶ ἡ πράξη ποὺ πηγάζει πὸ σκέψη μὲ ἐσφαλμένη φετηρία καθίσταται εκολα ναποτελεσματική, καθς περιορίζεται κυρίως στὰ συμπτώματα. Ἡ ρίζα τν ατίων βρίσκεται στν τρόπο σκέψης μας, καὶ γι' ατν κριβς τν λόγο ἡ κρίση μας φορᾶ πρωτίστως τν εκόνα ποὺ ἔχουμε γιὰ τν αυτό μας καὶ τν κοσμοθεωρία μας.
δῶ βρίσκεται ἡ καρδιὰ τοῦ προβλήματός μας. Ἡ βιομηχανικὴ καὶ τεχνολογικὴ κόλαση ποὺ χτίσαμε γύρω μας δν νέκυψε τυχαα. ντιθέτως, ποτελεῖ ἄμεση συνέπεια τοῦ γεγονότος τι πιτρέψαμε σ' μς τος διους νὰ μς κυριαρχήσει να συγκεκριμένο πρότυπο σκέψης – τὸ ὁποο νσωματώνει μία καθορισμένη εκόνα τοῦ κόσμου καὶ τοῦ ἀνθρώπου – σὲ σημεο στε νὰ διέπει οσιαστικὰ κάθε θεωρητικὴ στάση καὶ κάθε μας πράξη, δημόσια καὶ ἰδιωτική.
Πρόκειται γιὰ ἕνα πρότυπο σκέψης ποὺ μς μποδίζει νὰ δομε τν αυτό μας ς ντότητα ποὺ δν εναι πλς να δίποδο ζο, τὸ πεπρωμένο καὶ οἱ ἀνάγκες τοῦ ὁποίου κπληρώνονται μὲ τν πιδίωξη τοῦ κοινωνικο, πολιτικοῦ καὶ οκονομικοῦ ἀτομικοῦ συμφέροντος. Γιὰ νὰ συμβαδίσουμε μὲ τν ν λόγῳ εκόνα τοῦ ἑαυτοῦ μας,πινοήσαμε μία κοσμοθεωρία ποὺ ἐκλαμβάνει τὴ φύση ς πρόσωπη λικὴ βάση, ψυχη πηγὴ τροφς, πρώτων λν, πλούτου, νέργειας, γιὰ τν ποία θεωρομε τι χουμε τὸ ἀπόλυτο δικαίωμα νὰ τν κμεταλλευόμαστε, νὰ πειραματιζόμαστε πάνω της, νὰ ἐπεμβαίνουμε στὴ μορφή της καί, γενικά, νὰ τν καταχρώμαστε μέσω ποιασδήποτε πιστημονικς καὶ μηχανικς τεχνικς μπορομε νὰ ἐπινοήσουμε καὶ νὰ ἐφαρμόσουμε, προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσουμε καὶ νὰ ἐπεκτείνουμε τὸ ἀτομικὸ συμφέρον. 'χοντας γυμνώσει, στὴ σκέψη μας, τν αυτό μας πὸ τν ερότητά του, πράξαμε τὸ ἴδιο καὶ γιὰ τὴ φύση: τν ποκαθηλώσαμε πὸ τὸ βασίλειο τοῦ θείου καθεωρήσαμε τι εμαστε πικυρίαρχοί της, τι ἡ φύση εναι πηρέτης μας, τι πόκειται στὴ θέλησή μας. ν συντομίδηγημένοι πὸ ατὴ τν εκόνα ποὺ ἔχουμε γιὰ τν αυτό μας καὶ ατὴ τν κοσμοθεωρία, καταφέραμε νὰ γίνουμε τὰ πιὸ ἐκφυλισμένα καὶ ἐκφυλιστικὰ πλάσματα στὴ γ.
Ατὴ ἡ εκόνα καὶ ατὴ ἡ κοσμοθεωρία πηγάζουν πὸ μία πώλεια μνήμης, πὸ τὴ λήθη τοῦ ποιοί εμαστε, καθς καὶ ἀπὸ τν πτώση μας σὲ ἕνα πίπεδο γνοιας καὶ ἄνοιας ποὺ ἀπειλεῖ τν πιβίωση τοῦ εδους μας. Μὲ βάση τν ναπόφευκτη λογικὴ ποὺ ἐνυπάρχει στν προέλευση ατή, εμαστε ναγκασμένοι νὰ ἀκολουθομε μία πορεία ποὺ κάθε βμα της μς βυθίζει σὲ ἀκόμη μεγαλύτερη γνοια τς φύσης μας καὶ ἑπομένως σὲ ἀκόμη μεγαλύτερη γνοια ποιουδήποτε λλου στοιχείου.
σο μμένουμε στν πορεία ατή, εμαστε καταδικασμένοι νὰ προχωρομε τυφλὰ καὶ μὲ διαρκς πιταχυνόμενο ρυθμὸ πρς τν πλήρη πώλεια ταυτότητας, τν πλήρη πώλεια λέγχου καί, τελικά, στν λοκληρωτικὴ ατοκαταστροφή. Τίποτε δν μπορεῖ νὰ διακόψει ατὴ τν πορεία κτς πὸ τν πλήρη λλαγὴ κατεύθυνσης, τὴ ριζικὴ μεταβολὴ τοῦ τρόπου μὲ τν ποο ντιμετωπίζουμε τόσο τν ἑαυτό μας σο καὶ τν κόσμο ποὺ μς περιβάλλει. Χωρς τὴ μεταστροφὴ ατὴ ἁπλς θὰ συνεχίσουμε νὰ τροφοδοτομε τὴ δική μας νεκρικὴ πυρά.
Εναι ραγε δυνατὴ ατὴ ἡ ἀντιστροφή, ἡ ριζικὴ ἀλλαγή; Πιστεύω τι τίποτε δν μπορεῖ νὰ μς μποδίσει νὰ τν πραγματοποιήσουμε κτς πὸ ἐμς τος διους. Κανες δν πορεῖ νὰ μς μποδίσει νὰ ἀλλάξουμε τν εκόνα τοῦ ἑαυτοῦ μας, καὶ συνάμα τν κοσμοθεωρία μας, κτς πὸ ἐμς τος διους.
Τὸ ζήτημα – τὸ μόνο πραγματικὸ ζήτημα – εναι ποιά εκόνα τοῦ ἑαυτοῦ μας καὶ ποιά κοσμοθεωρία θὰ ἀντικαταστήσει τὰ χρεοκοπημένα στερεότυπα, τὰ ἄψυχα πλάσματα τς φαντασίας ποὺ μς χουν αχμαλωτίσει.


πόσπασμα πὸ τὸ εσαγωγικὸ κεφάλαιο τοῦ βιβλίου «Θάνατος καὶ Ἀνάσταση τς ερς κοσμολογίας», κδ. ν Πλ, μετάφραση Παναγιώτης Σουλτάνης.
ναδημοσιευμένο καὶ στὸ ἀφιέρωμα «Τὸ φυσικὸ περιβάλλον ς κτίση», τχ 297 (Νοέμβριος 2017) τς Πειραϊκςκκλησίας.
πηγή: Αντίφωνο

_σε συνεχή μετάδοση

Τα φώτα του Λας Βέγκας
Οι πολυσύχναστοι αυτοκινητόδρομοι
Οι πόλεις  που ποτέ δεν κοιμούνται
Τα χρηματιστήρια  συνεδριάζουν συνεχώς
Τα πτηνοτροφεία που ποτέ δεν κλείνουν τα φώτα τους
Τα αεροδρόμια τροχιοδρομούν ατελείωτους προορισμούς
Οι κάμερες ασφαλείας εποπτεύουν ακούραστα τα τετράγωνα
Η διεκδίκηση του κόσμου
Σε συνεχή μετάδοση
Είμαστε σε ζωντανή σύνδεση με τον τόπο της καταστροφής
Στα πλάνα μας μπορείτε να δείτε το μέγεθος του κόσμου.
Είμαστε ζωντανοί λοιπόν.
Ο καθένας από μόνος του
και όλοι μαζί έχουμε ήδη πεθάνει.

Κυριακή, 29 Ιουλίου 2018

_η ευθύνη

Η ευθύνη των πολλών
Η ευθύνη του ενός.
Η ευθύνη των υπευθύνων
Η ευθύνη όλων
Η ευθύνη των άλλων
Η ευθύνη των πράξεων
Η ευθύνη των παραλήψεων
Η ευθύνη όσο ψηλά κι αν βρίσκεται
Η ευθύνη που αναλαμβάνεται
Η ευθύνη που μετατίθεται
Η ευθύνη που αποδίδεται
Η ευθύνη που αναζητιέται
Έχουμε όλοι ευθύνη;
Η ευθύνη
Τι είναι η ευθύνη, αλήθεια;
Η ευθύνη που σε συντρίβει....